In memoriam Gerard Janszen

Onlangs bereikte mij het droeve nieuws dat Gerard Janszen op 20 oktober 2014 is overleden. Gerard was het hoofd van de booroperaties in het Mamberamogebied in Nieuw-Guinea in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Hij had toen een hoofdrol bij het oplossen van de penibele situatie waarin ik mij toen plotseling bevond, diep in het oerwoud bij het Fojagebergte.

Karel kwam voor de derde keer die dag mijn kantoor binnen zeilen. Met een hand nog achter de deurpost en in de andere een gekopieerd documentje bleef hij bij de deuropening staan. Zijn leesbril hing aan een touwtje om zijn nek.
‘Hoe lang is dat vliegveldje, dacht je?’
‘Hm, weet ik niet precies, misschien zeshonderd meter, misschien wat meer, lang geen kilometer.’
Hij zette zijn leesbril even op, keek op zijn papier en liep in gedachten meteen weer weg.
Karel was de pas gearriveerde baas van de komende booroperaties. Hij was een innemende en sportieve vijftiger, iemand die vroeg opstond om eerst te gaan hardlopen. Onze Angelsaksische collega’s mochten hem Charlie noemen. Omdat ik als enige nog over was uit de periode van de seismiek, kwam Karel regelmatig zijn licht bij mij opsteken over de omstandigheden in Sarmi en het oerwoud.

Aldus de eerste regels van het hoofdstuk Jakarta II in het boek Brieven naar de groene hel. Daarmee is Gerard (Karel dus) treffend gekarakteriseerd; de Engelse versie van zijn naam was in werkelijkheid Gerry. Hij was de zakelijke no-nonsense figuur die je zou verwachten in een dergelijke functie. Tegelijkertijd was hij empathisch en aimabel. Gerard werd zeer gerespecteerd voor zijn kordaatheid en tomeloze energie. Maar je kon ook heel goed met hem een biertje drinken aan de bar in Sarmi, of in de Jayapub in Jakarta.sarmi groep1

Toen ik in maart 2013 in de lange rij stond bij de Immigratie op het vliegveld van Singapore (!), zag ik op mijn blackberry een email waaruit bleek dat Gerard mij probeerde op te sporen. Dat was een paar maanden voordat Brieven naar de groene hel zou verschijnen. Wat een toeval… We hadden meer dan twintig jaar geen contact meer gehad. Toen ik hem later belde bleek hij in Italië te wonen. De reden van zijn poging om mij te bereiken was was de gijzelingszaak, die hem nog altijd zeer bezig hield. Hij wilde hier vóór zijn dood nog eens verslag van doen, hij wilde het allemaal een keer opschrijven. Maar hij vertelde ook dat het qua gezondheid niet zo goed met hem ging.

Parkinson.Gerard en boek

Tot mijn vreugde is hij desondanks naar de boekpresentatie gekomen, op 6 juni 2013 in Den Haag. Helemaal uit Italië. Natuurlijk kreeg hij een exemplaar, en officieel uitgereikt. Of hij het echt heeft kunnen lezen weet ik niet. Maar zijn verhaal staat erin. Dat was al opgeschreven, hij hoefde dat zelf niet meer te doen. Er zijn culturen waarin wordt verondersteld dat een dergelijke reeks gebeurtenissen niet op toeval berust.